Jannie du Toit

Edelwyn-inisiatief

Tydens Jannie du Toit se reeks van dertien programme oor die kleinkuns, getitel “Edelwyn”, op RSG (4e kwartaal van 2019) het die liedjie-aande wat in die vroeë tagtigerjare by sy huis in Pretoria plaasgevind het, kortliks ter sprake gekom.

Jannie vertel soos volg oor die heerlik gesellige, maar ook inspirerende “liedjie-aande” in Margaretastraat 28, naby die dieretuin in Pretoria:

"Aan die begin van 1981, ’n paar maande nadat ek die regsberoep finaal vaarwel toegeroep het, het Johan Kruger, ’n vriend van my en advokaat in Pretoria, my gevra om na ’n paar van sy liedjies te luister. Daar was ’n pragtige toonsetting van ’n Ingrid Jonker-teks asook ’n paar oorspronklike liedere met goeie woord- en toonelemente. Ek het voorgestel dat ons gereelde liedjie-aande moes hou sodat hy en ander opkomende liedjieskrywers hulle werk bekend sou kon stel. Die aande is aanvanklik by verskillende huise gehou, maar ek wou dit meer gereeld laat plaasvind en het dus my huis in Margaretastraat, in die middestad van Pretoria vir dié doel aangebied. Almal wat in die trant van die luisterlied geskryf het, asook hul ondersteuners, was welkom om elke Vrydagaand by my huis te kom verwyl. Andy Lubbe, wat in die sewentigerjare saam met my in die folk-groep Trilogie was, het in dié stadium saam met my in die huis gewoon. Selfs as nie een van ons daar kon wees nie het die huis oopgestaan vir die musiekmakers en belangstellendes. Vir talle jong liedjieskrywers wat aan die begin van hul loopbane was, was dit ’n uitstekende geleentheid om hul werk voor ’n waarderende, maar ook kritiese gehoor te toets. Elkeen moes maar net sorg vir sy eie eet- en drinkgoed.

Bekendes wat daar opgetree het, sluit in Koos du Plessis, Janita Claassen en haar sangmaat RD van Huyssteen, Anneli van Rooyen, Coenie de Villiers, Lucas Maree, Richard van der Westhuizen, Ruben Lennox, Marietjie Stoop - natuurlik ook ons groep Trilogie en ekself. Ook teksskrywers soos Babs Pretorius, Morkel Steyn en Theo Naudé was gereeld daar. Langdurige vriendskapsbande is gesmee en verskeie kunstenaars het danksy die liedjie-aande begin om saam te werk. Daar was natuurlik ook deelnemers wie se werk nooit bekend sou word nie, of van wie miskien ’n enkele lied by geleentheid opgeneem is deur ’n ander kunstenaar. Daar was gereeld ook kunstenaars wat nie skeppende talent soos Koos of ’n sangtalent soos Anneli van Rooyen gehad het nie, maar dit het gesorg vir verskeidenheid en die slyp en ontwikkeling van talent.

Tienie Theunissen en André van den Heever het ‘n insetsel oor die liedjie-aande vir die joernaalprogram 'Uit en Tuis' gemaak, met die stem van Cobus Robinson as verteller. Na twee jaar, aan die begin van 1983, kon ek nie meer die huis beskikbaar stel nie en die liedjie-aande het tot ’n einde gekom. Dit was egter duidelik dat daar ’n groot behoefte aan dié soort geleenthede vir liedjieskrywers was, en dat die publiek ook daarin belang gestel het. Op inisiatief van Anneli van Rooyen en met haar aan die stuur het die Transvaalse Raad vir die Uitvoerende Kunste (TRUK) kort daarna begin om ’n reeks konserte Kerslig, vers en melodie in die Arena en Rendezvous-teaters van die Staatsteaterkompleks in Pretoria aan te bied. Dit sou vir ‘n dekade lank aan nog veel meer skeppende en uitvoerende kunstenaars ’n groter verhoog en meer geleenthede bied. Ek het die reeks vir ’n paar jaar self ook vir TRUK aangebied."

Jannie glo dat die kriteria vir klassieke kunsliedere (“Lieder” in Duits en “art songs” in Engels) ewe seer van toepassing is op artistiek gerigte ligte liedere, oftewel die kleinkuns. Hy meen dus dat samewerking met klassieke komponiste ook van groot waarde vir Afrikaanse liedjieskrywers kan wees.
Jannie het in sy reeks ook verwys na die inisiatiewe soos "Die Wasgoedlyn" en "Musiek soos Grond" en die volgende bygedra: "my klip in die bos is dat dit wonderlik sal wees as afsonderlike projekte maar ook individuele kunstenaars en musiek-entoesiaste meer kontak met mekaar sou kon maak. Uit my persoonlike ervaring kan ek sê dat baie kunstenaars al groot waarde gekry het uit intieme konserte waar verskillende liedjiemakers mekaar kan ontmoet en hulle liedjies vir mekaar kan speel."

Jannie wil graag almal wat belang sou stel om weer sulke wisselwerking te bevorder, uitnooi om die onderstaande te voltooi en aan te stuur. Hopelik kan ons help om mense oral in die land bymekaar te bring met Edelwyn-aande waar liedjieskrywers mekaar kan inspireer, idees uitruil en hartsmusiek bevorder.

Stuur asseblief die onderstaande inligting aan en ons sal jou by die inisiatief probeer insluit.

Jannie du Toit - liedjieskrywer en sanger
thewebman.co.za